Friday, June 19, 2009

ΑΤΤΙΚΟ ΔΡΑΜΑ

Το Δράμα είναι το μεγαλύτερο δημιούργημα του Αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος και φανερώθηκε όταν το Έπος κι η Λυρική Ποίηση αγγίξαν την τελειότητα.

Η λέξη Δράμα προέρχεται απ’ το αρχαίο ρήμα δράω-δρω που σημαίνει πράττω.. Επομένως η πνευματική αυτή δημιουργία, άλλοτε με θλιβερή υπόθεση (τραγωδία) κι άλλοτε πάλι με εύθυμη (κωμωδία), δεν απαγγέλλεται τα το Έπος ή το Λυρικό Ποίημα ούτε εξιστορείται τα η Διήγηση, αλλά ξετυλίγεται στη σκηνή του θεάτρου που είναι ανάλογα διακοσμημένη, με διάλογο και μίμηση από ειδικούς καλλιτέχνες, τα Υποκριτές που αργότερα ονομαστήκαν Ηθοποιοί και αναδημιουργούν και συμμετέχουν στα διαδραματιζόμενα γεγονότα.

Η Τραγωδία, καθώς μας λένε τα παλιά βιβλία, είναι κάποιου ανθρώπου ιστορία που τον ευλόγησε στα πρώτα χρόνια η ευτυχία, μα πέφτοντας από ψηλά που βρίσκονταν σε δυστυχία άθλια τελειώνει τη ζωή του – σ’ αγωνία. Chaucer The Monk’s Tale

Τ Ρ Α Γ Ω Δ Ι Α

Ορισμός

Ἔστιν οὗν τραγῳδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας μέγεθος εχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδῶν ἑν τοῖς μορίοις, δρώντων καὶ οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν. Αριστοτέλους Ποιητική 1449b,24

ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ
Τα κατά ποσόν μέρη της Τραγωδίας
1. Διαλογικό

1. Πρόλογος (Το πριν απ’ την είσοδο του Χορού μέρος)
2. Επεισόδιο (Το μεταξύ δυο Χορικών μέρος)
3. Έξοδος (Το τελευταίο μέρος που δεν υπάρχει μέλος του Χορού)


2. Χορικό
1. Πάροδος (Το τραγούδι που λέει ο Χορός μπαίνοντας [παριών] στην Ορχήστρα)
2. Στάσιμο (Το τραγούδι που λέει ο Χορός όταν έχει μπει πια στην ορχήστρα και στέκεται)

Τα κατά ποιόν μέρη της Τραγωδίας

1. Μύθος (Η σύνθεση των πραγμάτων)
2. Ήθος (Οι χαρακτήρες των προσώπων)
3. Λέξις (Η γλώσσα και το μέτρο)
4. Διάνοια (Ό,τι μπορεί να ειπωθεί κι ό,τι ταιριάζει στη σχετική περίπτωση)
5. Όψις (Τα σκηνογραφικά στοιχεία)
6.Μέλος (Μελοποιία) (Τα μουσικά στοιχεία)

Δ Ι Α Λ Ε Κ Τ Ο Ι

Τα μέρη των Υποκριτών διαφέρουν απ’ τα μέρη του Χορού και στη Διάλεκτο και στο Μέτρο. Η Διάλεκτος στα μεν Διαλογικά μέρη είναι Αρχαία Αττική, μεγαλοπρεπής και κάπως σκληρή στον Αισχύλο, ομαλή και γλαφυρή στο Σοφοκλή και ομαλότερη και πιο μουσική στον Ευριπίδη. Στα Χορικά δε η Αττική Διάλεκτος μεταχειρίζεται Δωρισμούς, γιατί η Τραγωδία πήρε τα μέλη της απ’ τη Χορική ποίηση των Δωριέων. Το μέτρο στα Διαλογικά μέρη στην αρχή ήταν Τροχαϊκό Τετράμετρο, αργότερα όμως καθιερώθηκε το Ιαμβικό Τρίμετρο. Στα τραγούδια χρησιμοποιούσαν τα ποικίλα μέτρα του Χορικού μέλους.

Όπως το Ελληνικό έθνος ήταν χωρισμένο σε φυλές, έτσι κι η Ελληνική γλώσσα ήταν χωρισμένη σε τέσσερις διαλέκτους :
1. Αιολική
2. Δωρική
3. Ιωνική
4. Αττική

Η καθεμιά απ’ αυτές τις Διαλέκτους είχε τα δικά της χαρακτηριστικά, τα δικά της ιδιώματα που της δίναν το ιδιαίτερο φιλολογικό χρώμα της.
Ιδιώματα Διαλέκτων :
• Αιολική. ⇒ Βαρύτητα του τόνου (χείμων, θύμος, άστερες, άγαθος). ⇒ Τα εις μι ρήματα αντί των συνηρημένων (όρημι, φίλημι, κάλημι). ⇒ Τα διπλά υγρά ή ένρινα (κρίννω, κτέννω, φθέρρω, σπέρρω).
• Δωρική ή Δωρίς. ⇒ Φθόγγος α αντί του η (αμέρα, σελάνα, Αθάνα, δάμος). Επειδή μ’ αυτή την προφορά το στόμα πλαταίνει λέγεται πλατιάζειν, πλατειασμός. ⇒ Στην κατάληξη του ρήματος έχει τους τύπους λέγομες, τίθητι.
• Ιωνική. ⇒ Το η αντί του α μακρού (Αθήνη, ημέρη, πρήγμα). ⇒ Τους ασυναίρετους τύπους (ποιέω,). ⇒ Τα ψιλά σύμφωνα και πνεύματα (κατήμενος, δέκομαι).
• Αττική ή Ατθίς. ⇒ Προήρθε απ’ την Ιωνική. Ούτε τα πολλά η της Ιωνικής έχει ούτε τα πολλά α της Δωρικής (ημέρα, Αθηνά). ⇒ Απ’ το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου προτιμάει τα ττ αντί των σσ (θάλαττα, ήττα). ⇒ Την πρόθεση εις και συν αντί ες και ξυν. ⇒ Την κατάληξη της ονομαστικής πληθυντικού εις αντί της προηγούμενης ης (βασιλείς, ιππείς αντί βασιλής, ιππής). ⇒ Τα δυο ρ (χερρόνησος αντί χερσόνησος). ⇒ Το α΄ πρόσωπο του υπερσυντέλικου (ενεγράφειν αντί ενεγράφη). ⇒ Το γ΄ πρόσωπο του παθητικού παρακείμενου και υπερσυντέλικου (τεταγμένοι εισί, ήσαν αντί τετάχαται, ετετάχατο).

Η Μακεδονική κατάχτηση επιτάχυνε την ισοπέδωση των Ελληνικών διαλέκτων. Η Αττική διάλεκτος πήρε κι απ’ τις άλλες διάφορα στοιχεία ακόμα και ξενικά κι έτσι έφτασε αργότερα να λέγεται Κοινή. Αυτή η διάλεκτος έγινε γλώσσα της βασιλικής αυλής κι απ’ τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου χρησιμοποιούταν σ’ όλη την Ελλάδα και στις Μακεδονικές κτήσεις στη Μ. Ασία, τη Συρία και την Αίγυπτο. Σ’ αυτή τη γλώσσα γραφτήκαν τα βιβλία της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης κι η Ιστορία του Πολύβιου. Η Κοινή γενικά έχει τα δυο σ κι όχι τα δυο τ κι απεικονίζεται στους επίσημους παπύρους της Αιγύπτου την εποχή των Πτολεμαίων. Όμως η επιμειξία του έθνους με άλλους λαούς έγινε αιτία ώστε η γλώσσα να αλλοιωθεί.

Α Ι Σ Χ Υ Λ Ο Σ 525-456 π.Χ.
Ο Αισχύλος υπήρξε ο μεγαλύτερος τραγικός ποιητής της Αρχαίας Ελλάδας και του κόσμου όλων των εποχών. Ήταν γιος του Ευφορίωνος, ιερέως της Ελευσίνας που ανήκε σε παλιά μεγάλη οικογένεια. Νέος ακόμα έζησε την εποχή που οι Αθηναίοι νικήσαν τους Πέρσες στον Μαραθώνα και τη Σαλαμίνα. Σύμφωνα με τη Σούδα έγραψε 90 τραγωδίες και σατυρικά δράματα και κατά τον βιογράφο του κέρδισε 13 πρώτες νίκες, χωρίς να υπολογίζονται εκείνες που πήρε μετά τον θάνατό του. Απ’ τις τραγωδίες σωθήκαν 7: Ικέτιδες, Πέρσαι, Επτά επί Θήβας, Προμηθεύς Δεσμώτης, Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες. Οι τρεις τελευταίες αποτελούν την τριλογία Ορέστεια. Ο Αισχύλος πρόσθεσε τη δράση στο λυρικό χορικό και καθιέρωσε τον δεύτερο υποκριτή, ενώ στη μουσική διατήρησε τον Δωρικό τρόπο. Τα έργα του, παρόλο που έχουν απλή και φυσική πλοκή, καταπλήσσουν με την πρωτότυπη εφευρετικότητα του ποιητή, τη δυνατή του φαντασία, το βάθος του θρησκευτικού του συναισθήματος και τη μουσικότητα των στίχων του. Ο Αισχύλος πέθανε στη Γέλα της Σικελίας, όπου είχε πάει μετά από πρόσκληση του τυράννου των Συρακουσών Ιέρωνος. Καινοτομίες: 1. Πρόσθεση δράσης στον 12 μελή Χορό. 2. Καθιέρωση του 2ου υποκριτή. Σωζόμενα έργα : 1. Ικέτιδες 2. Πέρσαι 3. Επτά επί Θήβας 4. Προμηθεύς Δεσμώτης 5. Αγαμέμνων ] 6. Χοηφόροι } Ορέστεια (Τριλογία) 7. Ευμενίδες ]

Σ Ο Φ Ο Κ Λ Η Σ 496-406 π.Χ.
Ο Σοφοκλής υπήρξε ένας απ’ τους μεγαλύτερους τραγικούς ποιητές της Ελλάδας κι όλου του κόσμου. Ήταν γιος του Σοφίλλου και γεννήθηκε στον δήμο του Ιππείου Κολωνού, όπου διαδραματίζεται και το τελευταίο του δράμα Οιδίπους επί Κολωνώ. Έγραψε έναν μεγάλο αριθμό δραμάτων (γύρω στα 123) απ’ τα οποία σώζονται μόνο 7 : Αντιγόνη, Αίας, Οιδίπους Τύραννος, Τραχινίαι, Ηλέκτρα, Φιλοκτήτης, Οιδίπους επί Κολωνώ. Ακόμα σώζονται και πολλά αποσπάσματα από άλλες. Ήταν εκείνος που καθιέρωσε τον τρίτο υποκριτή και τον Χορό από δωδεκαμελή που ήταν τον έκανε δεκαπενταμελή. Οι πολυάριθμες νίκες που κέρδισε μας δείχνουν τη μεγάλη αναγνώριση που βρήκε ο Σοφοκλής όσο ζούσε. Καινοτομίες: 1. Αύξηση των χορευτών από 12 σε 15. 2. Εισαγωγή του 3ου υποκριτή 3. Ανακάλυψη της σκηνογραφίας 4. Εισαγωγή καμπύλης βακτηρίας. 5. Λευκές κρηπίδες για χορευτές κι ηθοποιούς. 6. Εισαγωγή της Φρυγικής μελωδίας. Σωζόμενα έργα : 1. Αίας (447-440) 2. Αντιγόνη (443-441) 3. Οιδίπους Τύραννος (431-422) 4. Ηλέκτρα (430-410) 5. Τραχινίαι (420-410) 6. Φιλοκτήτης (409-408) 7. Οιδίπους επί Κολωνώ (γράφτηκε το 406 και παίχτηκε το 402, μετά το θάνατο του ποιητή)

Ε Υ Ρ Ι Π Ι Δ Η Σ 480-406 π.Χ.
Ο Ευριπίδης είναι ο τρίτος μεγάλος Αθηναίος τραγικός ποιητής, γιος του Μνησάρχου ή Μνησαρχίδου και της Κλειτούς. Γεννήθηκε στη Σαλαμίνα και πέθανε στην αυλή του Αρχελάου, βασιλιά της Μακεδονίας. Τα κύρια πρόσωπα των τραγωδιών του είναι κατά προτίμηση γυναίκες για τις οποίες πολλές φορές εκφράζεται ευνοϊκά παρά τον χαρακτηρισμό του μισογύνη που του είχαν αποδώσει. Στις τραγωδίες του εισήγαγε το φιλοσοφικό πνεύμα και γι’ αυτό ονομάστηκε από σκηνής φιλόσοφος. Από μερικούς χαρακτηρίζεται σαν κήρυκας του Ελληνικού Διαφωτισμού και της ελευθερίας στη θρησκεία, τη σκέψη και την Τέχνη. Απ’ τα 88 δράματά του σωθήκαν 19 : Άλκηστις, Μήδεια, Ηρακλείδαι, Ιππόλυτος, Ανδρομάχη, Εκάβη, Ικέτιδες, Ηρακλής Μαινόμενος, Τρωάδες, Ίων, Ηλέκτρα, Ιφιγένεια εν Ταύροις, Ελένη, Φοίνισσαι, Ορέστης, Ιφιγένεια εν Αυλίδι, Βάκχαι, Ρήσος και το σατυρικό δράμα Κύκλωψ καθώς και 50 περίπου αποσπάσματα. Καινοτομίες: 1. Πρόλογοι κατατοπιστικοί. 2. Από μηχανής θεός. 3. Εμβόλιμα του Χορού. 4. Γνωμικά κι αποφθέγματα. 5. Αποδοχή του ερωτισμού σαν κινητήρια δύναμη. 6. Εισαγωγή Λυδικής μελωδίας και ξύλινου οστράκου. Σωζόμενα έργα : 1. Άλκηστις (438) 10. Τρωάδες (415) 2. Μήδεια (431) 11. Ηλέκτρα (414-413) 3. Εκάβη (430-425) 12. Ιφιγένεια εν Ταύροις (414-409) 4. Ηρακλείδαι (430-422) 13. Ελένη (412) 5. Ιππόλυτος (428) 14. Φοίνισσαι (411-408) 6. Ίων (428-413) 15. Ορέστης (408) 7. Ανδρομάχη (420;) 16. Ιφιγένεια εν Αυλίδι (406) 8. Ικέτιδες (420;) 17. Βάκχαι (406) 9. Ηρακλής μαινόμενος (420-415) 18. Κύκλωψ (Σατυρικό Δράμα)

Κ Ω Μ Ω Δ Ι Α
Ορισμός
Ἡ δὲ κωμῳδία ἐστὶν ὥσπερ εἴπομεν μίμησις φαυλοτέρων μέν, οὐ μέντοι κατὰ πᾶσαν κακίαν, ἀλλὰ τοῦ αἰσχροῦ ἐστι τὸ γελοῖόν ἐστιν ἁμάρτημά τι καὶ αἶσχος ἀνώδυνον καὶ οὐ φθαρτικόν, οἶον εὐθὺς τὸ γελοῖον πρόσωπον αἰσχρόν τι καὶ διεστραμμένον ἄνευ ὀδύνης.
Αριστοτέλους Ποιητική 1449a,30

Την Αρχαία Αττική Κωμωδία μπορούμε να την χωρίσουμε σε τρεις περιόδους :
1. Αρχαία Αττική Κωμωδία (578-405 π.Χ.) : διακωμωδούσε ορισμένα πρόσωπα.
2. Μέση Αττική Κωμωδία (404-338 π.Χ.) : διακωμωδούσε επαγγέλματα και κοινωνικές. τάξεις 3. Νέα Αττική Κωμωδία (337-258 π.Χ.) : διακωμωδούσε οικογενειακά πάθη κι ελαττώματα.

ΠΑΡΑΒΑΣΙΣ
Η Παράβασις είναι βασικό μέρος στην καθιερωμένη δομή της Αρχαίας Αττικής Κωμωδίας που αποτελούσε δημηγορία, ιαμβογράφημα ή εγκώμιο, ανάλογα με την περίπτωση. Σταματώντας ξαφνικά την εξέλιξη της πλοκής, ο κωμικός Χορός φεύγει απ’ τη θεατρική του υπόσταση (και το προσωπείο του, πιστεύουν ορισμένοι) και παραβαίνει προς το κοινό, για να μεταφέρει ένα κήρυγμα του δραματουργού, σχετικό με την πολιτική κατάσταση, τα κοινωνικά ήθη, τις λογοτεχνικές του απόψεις κλπ.

TA ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΣ Κυρίως παράβασις
1. Κομμάτιον: (Μικρή περικοπή δραματικού μέρους) Σύντομη Εισαγωγή απ’ τον Χορό ή ένα μέλος του κι εφιστούσε την προσοχή γι’ αυτά που θα λέγονταν μετά.
2. Ανάπαιστοι: Κύριο μέρος σε αναπαιστικούς στίχους απ’ τον κορυφαίο του Χορού εξ ονόματος του ποιητή και περιείχε παράπονα του ποιητή, τα νέα της ημέρας, γνώμες για τα πολιτικά, σκώμματα κι ειρωνείες για γνωστές προσωπικότητες.
3. Πνίγος (Μακρόν): Φράση που έλεγε ο Χορός με μιαν ανάσα και σε πολύ γρήγορο ρυθμό ώστε να πνίγονται αυτοί που τον λέγαν γι’ αυτό και λέγεται έτσι. Αποτελούσε το αντίρροπο του Κομματίου κι ήταν ένα είδος επιλόγου της Κυρίως Παραβάσεως (κάτι σαν όρκος, ευχή ή κατάρα). Ανταποκρινόμενα
1. Ωδή (Στροφή): Τραγούδι που το έλεγε ο Χορός ορχούμενος και περιείχε επικλήσεις στους θεούς που συνδέονταν με το δράμα κι ακόμα μορφές και κατηγορίες για φαύλα πρόσωπα.
2. Επίρρημα: Συμβουλή (πολιτική συνήθως) σοβαρή ή σατιρική που την έλεγε ίσως ο πρώτος κορυφαίος. Ακόμα υπήρχε ο διασυρμός γνωστών φαύλων.
3. Αντωδή (Αντιστροφή): Τραγούδι που το έλεγε ο Χορός ορχούμενος κατ’ αντίθετον φοράν κι είχε το ίδιο περιεχόμενο της Ωδής. 4. Αντεπίρρημα: Προέκταση της συμβουλής απ’ τον δεύτερο κορυφαίο.

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Φ Α Ν Η Σ 455-385; π.Χ.
Ο Αριστοφάνης θεωρείται ο μεγαλύτερος απ’ τους κωμικούς ποιητές της αρχαιότητας που άφησε εποχή στην εξέλιξη της αρχαίας κωμωδίας, στην οποίαν αναδείχτηκε ο σημαντικότερος εκπρόσωπος και διαμορφωτής. Για τη ζωή του ξέρουμε πολύ λίγα, ίσως γιατί παρόλο που κυριάρχησε για 40 χρόνια στο αττικό θέατρο κι ήταν πολύ δημοφιλής, ζούσε μια μοναχική ζωή γεμάτη από πνευματικές ασχολίες. Το σίγουρο πάντως είναι πως ήταν Αθηναίος, απ’ τον δήμο των Κυδαθηναίων κι απ’ την Παντιονίδα φυλή. Ονομαζόταν ακόμα κι Αιγινίτης, γιατί έμενε σχεδόν συνέχεια στ’ αγρόκτημά του στην Αίγινα. Γεννήθηκε ανάμεσα στο 455 και 450 π.Χ. και πέθανε ίσως το 385 π.Χ. Είχε εξαιρετική μόρφωση και παρακολουθούσε με πολύ ενδιαφέρον την πολιτική και κοινωνική ζωή της Αθήνας σατιρίζοντας στις κωμωδίες του που τις παρουσίαζε στη σκηνή με ψευδώνυμο, τα τρωτά προσώπων και γεγονότων μ’ απαράμιλλο τρόπο. Παντρεύτηκε νέος κι έκανε τρία παιδιά (Φίλιππο, Νικόστρατο, Αραρότα). Απ’ αυτούς ο τελευταίος συνέχισε το έργο του πατέρα του. Έγραψε 44 κωμωδίες απ’ τις οποίες ολόκληρες σωθήκαν 11 που είναι σε χρονολογική σειρά: Αχαρνής, Ιππής, Νεφέλαι, Σφήκες, Ειρήνη, Όρνιθες, Λυσιστράτη, Θεσμοφοριάζουσαι, Πλούτος, Βάτραχοι, Εκκλησιάζουσαι. Στα έργα του που ήσαν γεμάτα από αισχρολογίες οι οποίες δεν θεωρούνταν τότε απρεπείς, περιέλαβε τα ζωντανότερα και πιο καθημερινά γλωσσικά στοιχεία δίνοντας έτσι στην αττική διάλεκτο ύψος, λεπτότητα κι ευλυγισία. Σωζόμενα έργα : 1. Αχαρνής (425) 2. Ιππής (424) 3. Νεφέλαι (423) 4. Σφήκες (422) 5. Ειρήνη (422) 6. Όρνιθες (414) 7. Λυσιστράτη (411) 8. Βάτραχοι (405) 9. Θεσμοφοριάζουσαι (392) 10. Εκκλησιάζουσαι (392) 11. Πλούτος (388) Μ Ε Ν Α Ν Δ Ρ Ο Σ 337-285 π.Χ. Ο Μένανδρος είναι ο κυριότερος εκπρόσωπος της Νέας Αττικής Κωμωδίας που σατίριζε με λεπτότητα τον έρωτα και την καθημερινή ζωή. Ήταν γιος του Διοπείθους και της Ηγηστράτης, γεννημένος το 342 π.Χ. Έγραψε 108 κωμωδίες απ’ τις οποίες σώζονται μικρά αποσπάσματα. Υπήρξε νεωτεριστικών και σοσιαλιστικών αντιλήψεων. Πέθανε το 292 π.Χ. Καινοτομίες: Εισήγαγε πρώτος την εικόνα του οικογενειακού βίου. Σωζόμενα έργα (με κενά) : 1. Δύσκολος (317-6 π.Χ.) 2. Επιτρέποντες (Μετά το Δύσκολο) 3. Σαμία 4. Ασπίς

Μ Ι Μ Ο Ι
Ορισμός
Ἐοίκασι δὲ γεννήσαι μὲν ὅλως τὴν ποιητικὴν αἰτίαι δύο τινὲς καὶ αὖται φυσικαὶ. Τό τε γὰρ μιμεῖσθαι σύμφυτον τοῖς ἀνθρώποις ἐκ παίδων ἐστὶ καὶ τούτῳ διαφέρουσι τῶν ἄλλων ζῴων ὅτι μιμητικώτατόν ἐστι καὶ τάς μαθήσεις ποιεῖται διὰ μιμήσεως τὰς πρώτας, καὶ τὸ χαίρειν τοῖς μιμήμασι πάντας. Αριστοτέλους Ποιητική 1448b

Η έκφραση στο μίμο διανθίζεται συχνά με γνωμικά κι αποφθέγματα, πράγμα που ενισχύει την άποψη για τη λαϊκή προέλευση του μίμου. Είναι τέχνασμα του μίμου το να εκφράσει τη λαϊκή σοφία σε μια αντίνομη κατάσταση, ώστε να καταλήξει το πράγμα στο γελοίο. Το ύφος του μίμου είναι επίσης χαρακτηριστικό γνώρισμα της κοινωνίας, όπου προοριζόταν να παιχτεί ο μίμος. Είναι απαλλαγμένο απ’ την επιτηδευμένη ηθική και τείνει να τονίσει την ασκήμια της ζωής με το να γίνεται χυδαίο και πρόστυχο. Οι Μίμοι χωρίζονταν σε δυο κατηγορίες: τους Σπουδαίους που είχαν σκοπό την ηθικοποίηση των θεατών και τους Γελοίους που παρασταίναν με γελοίο τρόπο τα χαρακτηριστικά ήθη μιας κοινωνικής τάξης. Οι Μίμοι χωρίζονταν επίσης σε Ανδρείους και Γυναικείους, δηλαδή εκείνους που μιμούνταν άντρες κι εκείνους που μιμούνταν γυναίκες. Κατά τόπους ονόματα των Μίμων Αυτοκάβδαλοι (Ιταλία) Γεφυρισταί (Αθήνα) Δεικηλισταί (Λακωνία) Εθελονταί (Θήβα) Ιαμβισταί (Λακωνία) Ιθύφαλλοι (Ιταλία) Φαλλοφόροι (Σικυώνα) Φλύακες (Ιταλία) Επί αιώνας μένοντες κρυμμένοι εντός του σκότους Αιγυπτίας γης μέσω τοιαύτης απελπιστικής σιγής έπληττον οι μιμίαμβ’ οι χαριτωμένοι: αλλά επέρασαν εκείν’ οι χρόνοι, έφθασαν από τον Βορρά σοφοί άνδρες, και των ιάμβων έπαυσ’ η ταφή κ’ η λήθη. Οι ευτράπελοί των τόνοι μας επανέφεραν τας ευθυμίας ελληνικών οδών και αγορών, κ’ εμβαίνομεν μαζύ των εις τον ζωηρόν βίον μιας περιέργου κοινωνίας. Κ. Καβάφης

Θ Ε Ο Κ Ρ Ι Τ Ο Σ 305;-245; π.Χ.
Ο Θεόκριτος είναι ο μεγαλύτερος βουκολικός ποιητής της αρχαιότητος. Στα ειδύλλιά του που είναι γραμμένα στη δωρική γλώσσα περιγράφει σκηνές απ’ τη ζωή των βουκόλων κι αιγοβοσκών της Σικελίας, τοπεία, ήθη, πρόσωπα και παραδόσεις απ’ τη Σικελία. Σωθήκαν 30 και 24 επιγράμματα. Τα ειδύλλιά του από πολλούς θεωρούνται Μίμοι. Σωζόμενα ειδύλλια : 1. Θύρσις ή Ωδή 2. Φαρμακεύτρια 3. Αιπόλος ή Αμαρυλλίς ή Κωμαστής 4. Νομείς, Βάττος και Κορύδων 5. Βουκολιασταί ή Οδοιπόροι (Κομάτας και Λάκων) 6. Βουκολιασταί (Δάφνις και Δαμοίτας) 7. Θαλύσια 8. Βουκολιασταί (Δάφνις και Μενάλκας) 9. Νομεύς ή Βουκόλος 10. Εργατίναι ή Θερισταί 11. Κύκλωψ 12. Αΐτης 13. Ύλας 14. Κυνίσκος έρως 15. Συρακόσιαι ή Αδωνιάζουσαι 16. Χάριτες ή Ιέρων 17. Εγκώμιον εις Πτολεμαίον 18. Ελένης επιθαλάμιος 19. Κηριοκλέπτης 20. Βουκολίσκος 21. Αλιείς 22. Διόσκουροι 23. Εραστής ή Δίσερως 24. Ηρακλίσκος 25. Ηρακλής Λεοντοφόνος ή Αυγείου κλήρος 26. Λήναι ή Βάκχαι 27. Οαριστύς 28. Ηλακάτη 29. Παιδικά 30. Εις νεκρόν Άδωνιν Η Ρ Ω Ν Δ Α Σ 3ος αιώνα π.Χ. Ο Ηρώνδας υπήρξε Δωριεύς μιμογράφος που τον περισσότερο καιρό του τον πέρασε στην Αλεξάνδρεια. Σωθήκαν ολόκληροι επτά μίμοι του σε χωλιάμβους. Σωζόμενοι μίμοι : 1. Προκυκλίς ή Μαστροπός. 2. Πορνοβοσκός. 3. Διδάσκαλος. 4. Ασκληπιώ ανατιθείσαι και θυσιάζουσαι. 5. Ζηλότυπος. 6. Φιλιάζουσαι ή Ιδιάζουσαι. 7. Σκυτεύς. 8. Ενύπνιον. (Δεν σώζεται ολόκληρος) 9. Απονηστιζόμεναι. (Δεν σώζεται ολόκληρος) Απονηστιζόμεναι σημαίνει αυτές που διακόπτουν τη νηστεία. 10. Συνεργαζόμεναι. (Δεν σώζεται ολόκληρος) Τον μοναδικό στίχο απ’ το μίμο αυτόν τον διάσωσε ο Αθήναιος. 11. Μολπείνος. (Δεν σώζεται ολόκληρος) Οι 4 στίχοι σώζονται απ’ το Στοβαίο (Ανθολόγιο 116, 21). 1. Η αρχαία Τραγωδία, κατά κανόνα, έχει 5 Διαλογικά μέρη (Πρόλογος, 3 Επεισόδια και Έξοδος) και 4 Χορικά (Πάροδος και 3 Στάσιμα). Το ίδιο συμβαίνει και με την αρχαία Κωμωδία στην οποίαν ένα στάσιμο είναι η Παράβαση. 2. Πρόλογος δεν υπάρχει μόνο σε 3 Τραγωδίες : Ικέτιδες (Αισχ.), Πέρσαι (Αισχ.) και Ρήσος (Ευρ.). Οι Πρόλογοι του Ευριπίδη είναι κατατοπιστικοί. 3. Παράβαση δεν υπάρχει ή δεν έχει σωθεί σε 3 Κωμωδίες : Λυσιστράτη, Εκκελησιάζουσαι και Πλούτος. Με τα δυο τελευταία του έργα ο Αριστοφάνης παραιτήθηκε απ’ την επίκαιρη πολιτική (το 404 π.Χ. η Αθήνα της Αρχαίας Κωμωδίας δεν υπήρχε πια). Τη θέση της πολιτικής την πήρε στα δυο αυτά έργα η πραγμάτευση του κοινωνικού προβλήματος. Εξωτερικά σημάδια της αλλαγής είναι η παράλειψη της παράβασης κι η υποχώρηση του Χορού ως τον μέτριο ρόλο που ανατίθεται στη μεταξύ των πράξεων μουσική. 4. Επιπάροδος υπάρχει στις Τραγωδίες : Ευμενίδες (Αισχ.), Αίας (Σοφ.) Άλκηστις (Ευρ.) και Ελένη (Ευρ.). Στις Κωμωδίες είναι συγκεχυμένες. 5. Το σκηνικό αλλάζει στις Τραγωδίες : Ευμενίδες (Αισχ.), Αίας (Σοφ.) και Ελένη (Ευρ.).

ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

600 π.Χ. Αρίων Συστηματοποίηση Διθυράμβου – 12μελής Χορός.
535 Θέσπις Πρώτος Υποκριτής.
525 Χοιρίλος Προσωπεία.
520 Πρατίνας Σατυρικό Δράμα.
509 Φρύνιχος Γυναικείοι ρόλοι (που τους υποδύονταν άντρες).
500 Επίχαρμος Σικελιώτικη Κωμωδία.
484 Αισχύλος Δεύτερος Υποκριτής.
468 Σοφοκλής Τρίτος Υποκριτής – 15μελής Χορός.
450 Κρατίνος Πολιτικό Θέατρο – Σχήμα Κωμωδίας.
404 Μέση Κωμωδία Κατάργηση Χορού.

Τα τρία γένη της μουσικής των αρχαίων Ελλήνων

mi fa sol la 1/2 1 1 Διατονικό Γένος mi fa sol b la 1/2 1/2 1 1/2 Χρωματικό Γένος mi fa la 1/4 1/4 2 Εναρμόνιο Γένος

Οι κυριότεροι Τρόποι των αρχαίων Ελλήνων
1. Δώριος .............................................................. : mi-fa-sol-la-si-do-re-mi 2. Φρύγιος ............................................................. : re-mi-fa-sol-la-si-do-re 3. Λύδιος ............................................................... : do-re-mi-fa-sol-la-si-do 4. Μιξολύδιος ....................................................... : si-do-re-mi-fa-sol-la-si
Οι Τρόποι που είχαν αφετηρία τους φθόγγους: la, sol, fa, θεωρούνταν ότι παράγονται απ’ τους πρώτους και ονομάζονταν:
1. Υποδώριος ...................................................….. : la - la 2. Υποφρύγιος ....................................................... : sol - sol 3. Υπολύδιος ......................................................... : fa - fa
Αργότερα δημιουργηθήκαν κι οι Τρόποι:
1. Υπερδώριος .....................................…............... : si - si
2. Υπερφρύγιος ............................…...................... : la - la 3.
Υπερλύδιος ....................................…................. : sol - sol

Η αντιστοιχία τους είναι:
1. Ο Υπερδώριος με τον Μιξολύδιο
2. Ο Υπερφρύγιος με τον Υποδώριο
3. Ο Υπερλύδιος με τον Υποφρύγιο

Συνώνυμα των Υποκριτών Αγωνισταί Αλεξανδροκόλακες Ατταλισταί Βασιλισταί Βιολόγοι Διονυσιακοί Διονυσιοκόλακες Ευπατορισταί Ηθοπποιοί Θυμελικοί Μουσικοί Περί τους Θεούς Τεχνίται Περί τον Διόνυσον Τεχνίται Συναγωνισταί (Δευτεραγωνιστές) Συνοδείται Τεχνίται ατά τόπους ονόματα των Μίμων Αυτοκάβδαλοι (Ιταλία) Γεφυρισταί (Αθήνα) Δεικηλισταί (Λακωνία) Εθελονταί (Θήβα) Ιαμβισταί (Λακωνία) Ιθύφαλλοι (Ιταλία) Φαλλοφόροι (Σικυώνα) Φλύακες (Ιταλία) Τα Μεγάλα Διονύσια διαρκούσαν από την 8η μέχρι τη 14η του Ελαφηβολιώνα μήνα που αντιστοιχεί με την 28η μέχρι την 2η Απριλίου. Πρόγραμμα Μεγάλων Διονυσίων 8η Eλαφηβολιώνα Προάγων. Παρουσίαση των ποιητών και των έργων τους. 9η Ελαφηβολιώνα (βράδυ) Επαναφορά του λατρευτικού αγάλματος. 10η Ελαφηβολιώνα Ημέρα πρώτη. Πομπή, θυσία, διθύραμβος, κώμος; 11η Ελαφηβολιώνα Ημέρα δεύτερη. Αγώνας κωμωδίας (5 έργα). 12η - 14η Ελαφηβολιώνα Ημέρα τρίτη ως πέμπτη. Αγώνας τραγωδίας. Χρονολογικός πίνακας Μεγάλων Διονυσίων απ’ το 534 π.Χ. περ. Αγώνας τραγικών ποιητών (νικητής Θέσπις). απ’ το 509 π.Χ. περ. Αγώνας αντρικών διθυραμβικών χορών (νικητής Υπόδικος). απ’ το 486 π.Χ. Αγώνας των κωμικών ποιητών (νικητής Χιονίδης). απ’ το 447 π.Χ. περ. Αγώνας τραγικών υποκριτών. 386 π.Χ. Πρώτη επανάληψη μιας αρχαίας τραγωδίας εκτός συναγωνισμού. 341 π.Χ. Καθιέρωση επανάληψης τραγωδίας εκτός συναγωνισμού. 339 π.Χ. Πρώτη επανάληψη μιας αρχαίας κωμωδίας εκτός συναγωνισμού. 311 π.Χ. Καθιέρωση επανάληψης κωμωδίας εκτός συναγωνισμού. μετά 329 π.Χ. Αγώνας κωμικών υποκριτών. 315 π.Χ. Κατάργηση του θεσμού της χορηγίας. Διοργάνωση από κρατικό αγωνοθέτη. Υποκριτές Εποχή. Υποκριτής. Είδος. Παρατηρήσεις. 6ος π.Χ. Αίσωπος Τραγ. Γιος του μυθογράφου. 6ος-5ος π.Χ. Κλέανδρος Τραγ. Τον χρησιμοποιούσε ο Αισχύλος. 6ος-5ος π.Χ. Μυννίσκος Τραγ. Τον χρησιμοποιούσε ο Αισχύλος. 5ος π.Χ. Καλλιπίδης Τραγ. Νίκησε σε αγώνες το 418 π.Χ. 5ος π.Χ. Κλειδημίδης Τραγ. Τον χρησιμοποιούσε ο Σοφοκλής. 5ος π.Χ. Τληπόλεμος Τραγ. Τον χρησιμοποιούσε ο Σοφοκλής. 5ος π.Χ. Κηφισοφών Τραγ. Τον χρησιμοποιούσε ο Ευριπίδης. 5ος π.Χ. Καλλίστρατος Κωμ. Το όνομά του δανειζόταν ο Αριστοφ. 5ος π.Χ. Φιλωνίδης Κωμ. Σύγχρονος του Αριστοφάνη. 5ος π.Χ. Μνησίλοχος Τραγ. Γιος του Ευριπίδη. 5ος π.Χ. Αρχέλαος Τραγ. Έπαιξε στην Ανδρομέδα του Ευριπίδη. 4ος π.Χ. Νεοπτόλεμος Τραγ. Ξακουστός την εποχή του. 4ος π.Χ. Μόλων Τραγ. Έπαιξε στο Φοίνικα του Ευριπίδη. 4ος π.Χ. Αθηνόδωρος Τραγ. Νίκησε σε αγώνες τον Θεσσαλό. 4ος π.Χ. Αισχίνης Τραγ. Ο γνωστός ρήτορας. Κακός υποκριτ. 4ος π.Χ. Σίμυλος Τραγ. Σύγχρονος του Αισχίνη. Κακός υποκρ. 4ος π.Χ. Σωκράτης Τραγ. Σύγχρονος του Αισχίνη. Κακός υποκρ. 4ος π.Χ. Ανδρόνικος Τραγ. Δάσκαλος του Δημοσθένη. 4ος π.Χ. Σάτυρος Τραγ. Δάσκαλος κι αυτός του Δημοσθένη. 4ος π.Χ. Αριστόδημος Κωμ. Ξακουστός στην εποχή του. 4ος π.Χ. Τιμόθεος ; Ξακουστός στην εποχή του. 4ος π.Χ. Στρατοκλής Κωμ. Είχε μεγάλα προσόντα κωμικού. 4ος π.Χ. Αρχίας ; Πρόδωσε το Δημοσθένη. 4ος π.Χ. Θεόδωρος Τραγ. Ονομαστός για το ταλέντο του. 4ος π.Χ. Θεσσαλός Τραγ. Ακολούθησε την εκστρ. του Αλέξανδρ. 4ος π.Χ. Πώλος Τραγ. Έπαιξε τους δυο Οιδίποδες. 3ος π.Χ. Σάτυρος Κωμ. Φίλος του Φίλιππου Β’ 3ος π.Χ. Πώλος Τραγ. Ο υποκριτής με την αντοχή. 3ος π.Χ. Ηγέλοχος ; Ονομαστός για τα σαρδάμια του. 3ος π.Χ. Νικόστρατος Τραγ. Ο τέλειος Υποκριτής. Το Ημερολόγιο των Ποιητών Έτος. Γεγονός. Διάρκεια. 540 π.Χ. Γέννηση Επίχαρμου. 536 π.Χ. Ακμή Θέσπη. 525 π.Χ. Γέννηση Αισχύλου.524 π.Χ. Ακμή Χοιρίλου. 520 π.Χ. Γέννηση Κρατίνου. Ακμή Πρατίνου. 512 π.Χ. Ακμή Φρυνίχου. 496 π.Χ. Γέννηση Σοφοκλή. Ακμή Πρατίνα. 486 π.Χ. Ακμή Χιωνίδη. 484 π.Χ. Ακμή Αισχύλου.482 π.Χ. Ακμή Αχαιού. 480 π.Χ. Γέννηση Ευριπίδη. 472 π.Χ. Ακμή Μάγνη. 470 π.Χ. Θάνατος Έρμιππου. 468 π.Χ. Ακμή Σοφοκλή. 458 π.Χ. Ακμή Εκφαντίδη. 456 π.Χ. Θάνατος Αισχύλου. 455 π.Χ. Γέννηση Αριστοφάνη.453 π.Χ. Ακμή Κρατίνου.452 π.Χ. Θάνατος Ίωνα.450 π.Χ. Θάνατος Επίχαρμου.Ακμή Κράτη. 446 π.Χ. Γέννηση Εύπολη.438 π.Χ. Ακμή Ευριπίδη.437 π.Χ. Ακμή Φερεκράτη. 427 π.Χ. Ακμή Αριστοφάνη. 424 π.Χ. Θάνατος Κράτη.Ακμή Εύπολη. 422 π.Χ. Θάνατος Κρατίνου.Ακμή Λεύκωνα.420 π.Χ. Ακμή Σώφρονα.415 π.Χ. Ακμή Ξενοκλή.406 π.Χ. Θάνατος Ευριπίδη. Θάνατος Σοφοκλή.Θάνατος Αριστία.405 π.Χ. Γέννηση Αντιφάνη.Θάνατος Εύπολη.400 π.Χ. Θάνατος Αγάθωνα.394 π.Χ. Γέννηση Άλεξη. 389 π.Χ. Ακμή Πλάτωνα.385 π.Χ. Θάνατος Αριστοφάνη. ] 380 π.Χ. Ακμή Αντιφάνη. 361 π.Χ. Γέννηση Φιλήμωνα. 350 π.Χ. Ακμή Άλεξη. Ακμή Εύβουλου. Ακμή Αναξανδρίδη. 344 π.Χ. Ακμή Αστυδάμα. 342 π.Χ. Γέννηση Μενάνδρου. Ακμή Φιλήμωνα.340 π.Χ. Ακμή Έφιππου.333 π.Χ. Θάνατος Αντιφάνη.323 π.Χ. Ακμή Μενάνδρου.330 π.Χ. Γέννηση Λυκόφρωνα. 305 π.Χ. Γέννηση Θεοκρίτου. 300 π.Χ. Ακμή Δίφιλου.Ακμή Ρίνθωνα.292 π.Χ. Θάνατος Μενάνδρου.263 π.Χ. Θάνατος Φιλήμωνα.245 π.Χ. Θάνατος Θεόκριτου.188 π.Χ. Θάνατος Άλεξη. Διδασκαλία Δραμάτων 494 π.Χ. Φρυνίχου: Μιλήτου Άλωσις. 476 π.Χ. Φρυνίχου: Φοίνισσαι Αισχύλου: Αιτναίαι στη Σικελία.. 472 π.Χ. Αισχύλου: Πέρσαι. 470 π.Χ. Αισχύλου: Προμηθεύς Δεσμώτης. 467 π.Χ. Αισχύλου: Επτά επί Θήβας. 458 π.Χ. Αισχύλου: Ορέστεια. 443 π.Χ. Σοφοκλή: Αντιγόνη - Αίας. Ευριπίδη: Κύκλωψ. 438 π.Χ. Ευριπίδη: Άλκηστις. 430 π.Χ. Σοφοκλή: Οιδίπους Τύραννος - Ηλέκτρα. Ευριπίδη: Εκάβη - Ηρακλείδαι. 428 π.Χ. Σοφοκλή: Ιππόλυτος. 427 π.Χ. Αριστοφάνη: Διαιταλείς. 425 π.Χ. Αριστοφάνη: Αχαρνής. 424 π.Χ. Αριστοφάνη: Ιππής. 423 π.Χ. Αριστοφάνη: Νεφέλαι. Κρατίνου: Πυτίνη. 422 π.Χ. Αριστοφάνη: Σφήκες. 421 π.Χ. Σοφοκλή: Τραχινίαι. Ευριπίδη: Ανδρομάχη - Ικέτιδες. Αριστοφάνη: Ειρήνη. 418 π.Χ. Ευριπίδη: Ίων - Ηρακλής Μαινόμενος. 415 π.Χ. Ευριπίδη: Τρωάδες. 414 π.Χ. Ευριπίδη: Ηλέκτρα. Αριστοφάνη: Ορνιθες. 413 π.Χ. Ευριπίδη: Ιφιγένεια εν Ταύροις. 412 π.Χ. Ευριπίδη: Ελένη. Αριστοφάνη: Λυσιστράτη. 410 π.Χ. Σοφοκλή: Φιλοκτήτης. Ευριπίδη: Φοίνισσαι Αριστοφάνη: Θεσμοφοριάζουσαι. 408 π.Χ. Ευριπίδη: Ορέστης. 405 π.Χ. Ευριπίδη: Ιφιγένεια εν Αυλίδι – Βάκχαι. Αριστοφάνη: Βατραχοι. 401 π.Χ. Σοφοκλής: Οιδίπους επί Κολωνώ. 392 π.Χ. Αριστοφάνη: Εκκλησιάζουσαι. 388 π.Χ. Αριστοφάνη: Πλούτος.

No comments:

Post a Comment